Đổi mới trong điều trị glaucoma: 8 xu hướng cần theo dõi trong năm 2026

Chăm sóc glaucoma đang phát triển thông qua việc tích hợp trí tuệ nhân tạo, các thủ thuật tiên tiến và chiến lược điều trị cá thể hóa.

Khi cộng đồng nhãn khoa bước vào Tháng Nhận thức về Glaucoma trong tháng 1 này, các chuyên gia glaucoma chỉ ra rằng việc tích hợp dần dần các công nghệ mới đang hỗ trợ can thiệp sớm, điều trị cá thể hóa, và quản lý bệnh lâu dài, đồng thời vẫn phù hợp với quy trình lâm sàng hiện có.

Bài viết này tổng hợp từ các cuộc phỏng vấn gần đây của Eye Care Network với Joel Schuman, MD (Bệnh viện Wills Eye, Philadelphia) và Oluwatosin U. Smith, MD (Glaucoma Associates of Texas, Dallas), thảo luận về các công nghệ mới nổi, chiến lược điều trị đang thay đổi và những cân nhắc thực tế trong chăm sóc glaucoma. Từ đó, 8 chủ đề chính được rút ra, phản ánh các xu hướng và đổi mới sẽ định hình tương lai điều trị glaucoma.

1. Trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán hình ảnh, phát hiện và dự đoán nguy cơ

Đổi mới trong chăm sóc glaucoma có thể không đến từ một đột phá đơn lẻ mà từ sự kết hợp của nhiều công cụ, trong đó có AI. Schuman nhấn mạnh vai trò ngày càng tăng của AI trong chẩn đoán glaucoma, đặc biệt là trong đánh giá dựa trên hình ảnh.

“Việc sử dụng AI cho chẩn đoán hình ảnh và dự đoán nguy cơ, theo tôi, là lĩnh vực gần nhất – và ở một mức độ nào đó đã – đang thay đổi thực hành lâm sàng.”

Các ứng dụng trước mắt bao gồm phát hiện tự động tiến triển glaucoma bằng OCT, ảnh đáy mắt, thị trường, và dữ liệu đa mô thức.

Ông cũng chỉ ra rằng AI đã được FDA phê duyệt trong lĩnh vực bệnh võng mạc (đặc biệt là bệnh võng mạc đái tháo đường), chứng minh hiệu quả, độ an toàn và độ chính xác tương đương chuyên gia. Tuy nhiên, vẫn còn những rào cản như tính khái quát của dữ liệu, tích hợp vào quy trình làm việc, trách nhiệm pháp lý và thanh toán bảo hiểm.

Smith cho rằng tác động lâm sàng của AI phụ thuộc lớn vào chất lượng dữ liệu và cách triển khai:

“AI chưa hoàn hảo và chưa hoàn toàn sẵn sàng cho thực hành lâm sàng, nhưng nó sẽ giúp rất nhiều trong chăm sóc bệnh nhân, đặc biệt là phát hiện và sàng lọc sớm.”

2. Công nghệ theo dõi từ xa và tại nhà

Các công cụ theo dõi từ xa tiếp tục phát triển, một phần nhờ thay đổi mô hình chăm sóc hậu đại dịch. Schuman đề cập đến đo nhãn áp tại nhà, đo thị trường bằng thực tế ảo, và OCT cầm tay/kiosk đang tiến gần đến ứng dụng rộng rãi.

Smith cho biết, dù mức độ áp dụng còn hạn chế, nhưng nhận thức đã tăng lên rõ rệt:

“Việc khám định kỳ 3–4 lần/năm là chưa đủ để hiểu đầy đủ tình trạng bệnh glaucoma mạn tính. Chúng ta cần thêm các chỉ dấu khác để hỗ trợ quyết định điều trị.”

3. Hệ thống phân phối thuốc kéo dài và kiểm soát

Các phương pháp giải phóng thuốc kéo dài đang mở rộng lựa chọn điều trị, đặc biệt trong kiểm soát nhãn áp. Schuman nhắc đến các implant nội tiền phòng đã được FDA phê duyệt như:

• Bimatoprost intracameral implant 10 mcg (Durysta – AbbVie)

• Travoprost intracameral implant 75 mcg (iDose TR – Glaukos)

Ông cho rằng sẽ có thêm nhiều thiết bị tương tự, dù việc áp dụng còn phụ thuộc vào chi phí, độ an toàn, sự chấp nhận của bệnh nhân và quy trình lâm sàng.

Smith bổ sung rằng thị trường hiện đã có nhiều công cụ, thách thức là sử dụng chúng đúng cách trong thực hành thường quy.

4. Liệu pháp laser và sự phát triển của SLT

Selective Laser Trabeculoplasty (SLT) tiếp tục giữ vai trò trung tâm. Schuman đề cập đến direct SLT, một công nghệ mới giúp giảm yêu cầu kỹ thuật khi thực hiện.

Tuy nhiên, ông lưu ý:

“Hiệu quả của direct SLT kém hơn SLT tiêu chuẩn khoảng 2 mmHg và không đạt tiêu chí không thua kém trong nghiên cứu lâm sàng.”

Ngoài ra, còn tồn tại tranh cãi về đối tượng được phép thực hiện thủ thuật.

Smith nhấn mạnh tác động của nghiên cứu LiGHT, đặc biệt là kết quả theo dõi 6 năm, cho thấy SLT sớm có thể thay đổi cách tiếp cận điều trị, ưu tiên can thiệp sớm bằng laser thay vì chỉ dùng thuốc nhỏ mắt.

5. Phẫu thuật glaucoma xâm lấn tối thiểu (MIGS) và can thiệp sớm

MIGS tiếp tục định hình chiến lược điều trị. Smith cho biết các bác sĩ ngày càng tự tin lựa chọn và làm chủ các kỹ thuật cụ thể.

“Chúng ta không thể chỉ chạy theo điều trị, mà cần chủ động hơn – đó chính là tinh thần của glaucoma can thiệp.”

6. Bảo vệ thần kinh và liệu pháp chuyển hóa

Nghiên cứu về bảo vệ thần kinh vẫn đang được quan tâm, đặc biệt là nicotinamide (vitamin B3), đơn độc hoặc kết hợp pyruvate.

Schuman cảnh báo rằng dù có tiềm năng bảo vệ thần kinh, nicotinamide có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng, đặc biệt là viêm gan.

“Đây không phải là liệu pháp có thể dùng tùy tiện. Bác sĩ cần giải thích rõ lợi ích và nguy cơ cho bệnh nhân.”

Hiện các hiệp hội chuyên ngành chưa khuyến cáo sử dụng thường quy.

7. Y học tái tạo, liệu pháp gen và tế bào gốc

Các nghiên cứu về tái tạo thần kinh thị và liệu pháp tế bào gốc vẫn đang ở giai đoạn sớm.

Schuman cho biết một hướng nghiên cứu quan trọng là tái tạo vùng bè củng mạc (trabecular meshwork) bằng tế bào gốc nhằm khôi phục kiểm soát nhãn áp tự nhiên.

“Những tín hiệu lâm sàng ban đầu, nếu thành công, sẽ thay đổi kỳ vọng điều trị lâu dài.”

8. Tích hợp công nghệ, quy trình làm việc và mức độ sẵn sàng của phòng khám

Cả hai chuyên gia đều nhấn mạnh: công nghệ chỉ thành công khi phù hợp với thực tế lâm sàng.

“Những công cụ chiến thắng năm 2026 không nhất thiết phải hào nhoáng nhất, mà là những công cụ giúp phòng khám vận hành hiệu quả hơn.” – Schuman

Smith cho rằng đây là thời điểm rất thú vị cho chuyên ngành glaucoma, vì các lựa chọn điều trị ngày càng đa dạng, không chỉ dành cho chuyên gia glaucoma mà cả bác sĩ nhãn khoa tổng quát.

“Việc học hỏi không nên dừng lại sau nội trú hay fellowship.”

Tham chiếu

1. Schuman JS. Stevenson S. Glaucoma 2026: Which emerging technologies will change practice? Ophthalmology Times. December 26, 2025. Accessed January 7, 2026. https://www.ophthalmologytimes.com/view/glaucoma-2026-which-emerging-technologies-will-change-practice-

2. Smith OU, Stevenson S. What changed in glaucoma care in 2025: Surgeon perspective. Ophthalmology Times. December 30, 2025. Accessed January 7, 2026. https://www.ophthalmologytimes.com/view/what-changed-in-glaucoma-care-in-2025-surgeon-perspective

3. Schuman JS. Stevenson S. Innovations in glaucoma poised for breakthrough in 2026 (and what might hold them back). Ophthalmology Times. January 2, 2026. Accessed January 7, 2026. https://www.ophthalmologytimes.com/view/innovations-in-glaucoma-poised-for-breakthrough-in-2026-and-what-might-hold-the-back-

Nguồn: Ophthalmology Times