IGS 2026: Vai trò ngày càng mở rộng của trí tuệ nhân tạo trong nhãn khoa

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã được nhấn mạnh nổi bật tại Hội nghị Glôcôm Quốc tế lần thứ 2, diễn ra ngày 31/01/2026 tại Mainz, Đức, nơi Priv.-Doz. Dr. med. Jan H. Terheyden, FEBO chia sẻ về cách AI hiện đang hỗ trợ các bác sĩ nhãn khoa trong thực hành lâm sàng hằng ngày.

Mạng lưới Chăm sóc Mắt (Eye Care Network) đã trao đổi với bác sĩ Terheyden để tìm hiểu thêm về những ứng dụng đang tạo ra tác động lớn nhất hiện nay, các rào cản đối với việc triển khai rộng rãi, cũng như cách AI có thể phát triển trong thập kỷ tới.

Lưu ý: Bản ghi đã được chỉnh sửa nhằm tăng tính rõ ràng và rút gọn độ dài.

Theo quan điểm của ông, những ứng dụng AI nào hiện đang tạo ra tác động thực tế lớn nhất trong nhãn khoa, và vì sao?

Priv.-Doz. Dr. med. Jan H. Terheyden, FEBO: Tác động lớn nhất hiện nay đến từ việc ứng dụng AI trong chẩn đoán hình ảnh võng mạc, đặc biệt là bệnh võng mạc đái tháo đường và các bệnh lý võng mạc khác. Trong các lĩnh vực này, các thuật toán đang tiệm cận hoặc đạt mức tương đương với chuyên gia và có thể được triển khai trên quy mô lớn.

Từ góc độ nghiên cứu, những ứng dụng này thành công vì tận dụng được các bộ dữ liệu hình ảnh lớn, được chuẩn hóa, đồng thời giải quyết các điểm nghẽn lâm sàng rõ ràng trong sàng lọc và phân loại bệnh nhân. Song song đó, các công cụ AI hỗ trợ quy trình làm việc y khoa, như trợ lý ghi chép lâm sàng tự động và công cụ tài liệu hóa, cũng đang bắt đầu tạo ra tác động đáng kể bằng cách giảm gánh nặng hành chính và giúp bác sĩ nhãn khoa tập trung hơn vào chăm sóc bệnh nhân.

Ông nhìn nhận AI sẽ cải thiện độ chính xác hoặc hiệu quả chẩn đoán trong các lĩnh vực như hình ảnh võng mạc, phát hiện glôcôm hay đánh giá đục thủy tinh thể như thế nào?

Terheyden: AI có thể cải thiện hiệu quả bằng cách tự động hóa các tác vụ lặp đi lặp lại như kiểm soát chất lượng hình ảnh, phân đoạn và phân tầng nguy cơ, từ đó cho phép bác sĩ tập trung vào các quyết định lâm sàng phức tạp hơn.

Tôi đặc biệt kỳ vọng vào việc kết hợp dữ liệu theo thời gian và dữ liệu đa mô thức, ví dụ như hình ảnh cùng với dữ liệu lâm sàng hoặc dữ liệu chức năng nhằm cải thiện phát hiện sớm và đánh giá tiến triển bệnh, đặc biệt trong glôcôm và các bệnh lý võng mạc.

Nhìn về tương lai, theo ông những phát triển nào của AI sẽ định hình mạnh mẽ nhất chăm sóc nhãn khoa trong 5–10 năm tới?

Terheyden: Tôi tin rằng những bước tiến lớn nhất sẽ đến từ các hệ thống AI đa mô thức, tích hợp chặt chẽ vào lâm sàng và được đánh giá tiền cứu, bao gồm cả các công cụ hỗ trợ ra quyết định, thay vì các công cụ chẩn đoán độc lập.

Từ góc độ nghiên cứu, những tiến bộ trong mô hình nền tảng, xác thực trong điều kiện thực tế, cùng với các khung đánh giá sẵn sàng cho quản lý và pháp lý, được thiết kế để theo kịp tốc độ phát triển của AI, sẽ đóng vai trò then chốt trong việc đưa AI từ giai đoạn chứng minh khái niệm sang chăm sóc nhãn khoa thường quy, công bằng và bền vững.